لزوم تحول بنیادین در کشاورزی و نخیلات آبادان؛ از افزایش بهره‌وری تا تکمیل زنجیره ارزش

گزارش  ایمان گلابوند خبرنگار واحد آبادان و خرمشهر پایگاه خبری آوای 365 در مصاحبه داود احمد زاده نایب ریس اتاق بازرگانی صنایع و معادن کشاورزی آبادان و ریس کمیسیون کشاورزی و شیلات اتاق بازرگانی آبادان و ریس اتاق اصناف کشاورزی شهرستان آبادان

لزوم تحول بنیادین در کشاورزی و نخیلات آبادان؛ از افزایش بهره‌وری تا تکمیل زنجیره ارزش

در عصر فناوری، نوآوری و ارتباطات، انتظار می‌رود بخش کشاورزی و نخیلات نیز همگام با پیشرفت‌های علمی و فنی، هر ساله از نظر بهره‌وری، کیفیت تولید و درآمد کشاورزان بهبود و توسعه یابد. با این حال، متأسفانه در سال‌های گذشته این روند در بخش کشاورزی و نخیلات آبادان به‌طور مطلوب محقق نشده و بسیاری از مشکلات ساختاری همچنان پابرجاست.

نقطه آغاز هر برنامه توسعه کشاورزی، ایجاد توجیه اقتصادی و افزایش سودآوری مزرعه است. تا زمانی که کشاورزی برای بهره‌بردار درآمدی پایدار و مناسب ایجاد نکند، نمی‌توان انتظار سرمایه‌گذاری، ماندگاری کشاورزان و توسعه این بخش را داشت. تحقق این هدف، مستلزم برنامه‌ریزی، اصلاح ساختارها و پیگیری جدی محورهای زیر است:

تأمین امنیت و پایداری منابع آب:
امنیت آب کشاورزی ، مهم‌ترین زیرساخت توسعه کشاورزی آبادان است. ضروری است دولت نسبت به اصلاح، بازسازی و تکمیل شبکه‌های آبیاری اقدام کرده وزارت نیرو و یا جهادکشاورزی باید با حمایت جدی از لحاظ فنی و پیشتبانی مالی به مدت حداقل سه سال نسبت به واگذاری مدیریت بهره‌برداری از این شبکه‌ها را به شرکت‌های تعاونی آب‌بران و تعاونی‌های تولید روستایی اقدام کند تا ضمن افزایش بهره‌وری، مشارکت کشاورزان و نگهداری صحیح و جلوگیری از تخریب شبکه آبرسانی و توزیع عادلانه آب بین کشاورزان میتوان در مدیریت منابع آب نیز تقویت شود.

اصلاح الگوی کشت و تنوع‌بخشی به تولید:

اصلاح گونه‌های زراعی و توسعه کشت‌های اقتصادی و سازگار با شرایط اقلیمی، به‌ویژه در میان نخیلات، می‌تواند ضمن افزایش درآمد کشاورزان، ریسک تولید را کاهش داده و بهره‌وری اراضی را ارتقا دهد.

توسعه مکانیزاسیون و انتقال فناوری‌های نوین:
افزایش بهره‌وری بدون استفاده از فناوری‌های روز امکان‌پذیر نیست. لازم است با حمایت نظام بانکی و ارائه تسهیلات مناسب، امکان خرید ماشین‌آلات و تجهیزات مورد نیاز کشاورزان فراهم شود؛ از جمله تیلرهای تخصصی برای چیدن نیزار و علف‌های هرز، تراکتور، بیل مکانیکی سبک برای لایروبی انهار سنتی ، تجهیزات نوین سمپاشی، ماشین‌آلات مبارزه با آفات و تجهیزات مکانیزه گرده‌افشانی نخیلات.

ایجاد زنجیره کامل تولید تا بازار:
کشاورز باید تمام تمرکز خود را بر تولید محصول باکیفیت معطوف کند و دغدغه تأمین نهاده‌ها، فرآوری، بسته‌بندی، برندسازی، بازاریابی و فروش محصول را نداشته باشد. ایجاد زنجیره ارزش کشاورزی، از تأمین نهاده‌ها تا صنایع تبدیلی و بازار، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

در همین راستا، ایجاد مرکز و بورس تخصصی خرمای آبادان می‌تواند نقش مهمی در شفافیت قیمت‌ها، حذف واسطه‌های غیرضروری، توسعه صادرات و افزایش سهم کشاورزان از ارزش واقعی محصول ایفا کند.

اجرای واقعی و فراگیر کشاورزی قراردادی:

کشاورزی قراردادی باید به معنای واقعی اجرا شود؛ به‌گونه‌ای که تمامی خدمات مورد نیاز کشاورز از جمله آموزش، تحقیقات، تأمین بذر، کود، سموم، خدمات فنی، لایروبی انهار سنتی و سایر نهاده‌های تولید به‌صورت اعتباری و در قالب قرارداد در اختیار بهره‌برداران قرار گیرد و هزینه‌ها پس از برداشت و فروش محصول تسویه شود.

در این الگو، کشاورز تنها بر مدیریت مزرعه و تولید تمرکز می‌کند و سایر حلقه‌های زنجیره، مسئولیت پشتیبانی، فرآوری و بازاریابی محصول را بر عهده می‌گیرند. در غیر این صورت، اگر کشاورز همچنان به‌تنهایی مسئول تأمین همه هزینه‌ها و مدیریت تمام مراحل تولید باشد، استمرار وضعیت موجود بدتر خواهد بود و در آینده‌ای نه‌چندان دور، نخیلات و کشاورزی منطقه با تهدیدهای جدی مواجه خواهند شد.

در همین راستا، اتاق بازرگانی آبادان، اتاق اصناف کشاورزی آبادان و تشکل‌های صنفی بخش کشاورزی با جدیت در مسیر اصلاح ساختارها و تحول اساسی در نظام تولید و مدیریت کشاورزی گام های مهم و جدی بردارند. با این حال، تحقق این اهداف بدون همکاری مؤثر دستگاه‌های اجرایی، حضور فعال دولت، مشارکت نخبگان، مراکز علمی و پژوهشی، کارآفرینان و سرمایه‌گذاران بخش کشاورزی امکان‌پذیر نخواهد بود.

امروز بیش از هر زمان دیگری، کشاورزی آبادان نیازمند یک تحول ساختاری، علمی و اقتصادی است؛ تحولی که نتیجه آن افزایش بهره‌وری، حفظ نخیلات، ایجاد اشتغال پایدار، رونق اقتصاد منطقه و ارتقای امنیت غذایی کشور خواهد بود.
اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی آبادان به‌صورت جدی در حال رایزنی، بازاریابی و جذب سرمایه‌گذاران، شرکت‌ها و متخصصان چینی برای احیا و توسعه بخش کشاورزی آبادان است.

به گفته دکتر داود احمد زاده محورهای اصلی همکاری عبارت‌اند از: 

1. انتخاب، تأمین و انتقال فناوری ماشین‌آلات کشاورزی، به‌ویژه تیلرها و تجهیزات تخصصی و برای چیدن و جمع‌آوری نی‌زار و علف‌های هرز در نخیلات و انهار کوچک و متوسط،
2. ⁠خرید و واردات ماشین آلات کوچک مقیاس‌ برای تبدیل نی‌زار و علف‌های هرز به خوراک دام و آبزیان با استفاده از خطوط تولید کم‌هزینه و قابل استقرار در مناطق روستایی.
3. ⁠پیگیری اخذ مجوزهای قانونی از مراجع ذی‌صلاح برای اجرای برنامه‌های شکار و کنترل جمعیت حیوانات وحشی خسارت‌زا (گراز)، با رعایت کامل الزامات قانونی، زیست‌محیطی و بهداشتی.
4. ⁠انتقال دانش فنی و فناوری‌های نوین کشاورزی و باغبانی از چین، به‌ویژه در زمینه توسعه کشت میوه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری به‌صورت کشت تلفیقی در میان نخیلات، با هدف افزایش درآمد، تنوع تولید و ارتقای بهره‌وری اقتصادی کشاورزان .

ایمان گلابوند خبرنگار واحد آبادان و خرمشهر پایگاه خبری آوای 365