جنگ در ایران، سود در بازار؛ الگوی مشکوک اعلامیه‌های ترامپ (قسمت سوم)

دکتر منصور زراء نژاد استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز

نتیجه‌گیری: الگویی چندلایه که ساده‌ترین تفسیر آن «نشت اطلاعات» است

اکنون می‌توانیم تصویر کامل‌تری از لابه‌لای شواهد گوناگون ترسیم کنیم. نخست، گزارش نیویورک تایمز نشان داد که تصمیم به جنگ برخلاف توصیه صریح سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و تنها بر پایه اصرار نتانیاهو و اطمینان شخصی ترامپ گرفته شد. دوم، تحلیل الگوی زمانی اعلامیه‌ها ثابت کرد که تقریباً هیچ خبر مهم نظامی یا دیپلماتیکی در ساعات معاملاتی عادی منتشر نمی‌شد و تمرکز آن‌ها بر آخر هفته و ساعات پیش از بازگشایی بازار، احتمال تصادفی بودن را به کمتر از یک درصد کاهش می‌دهد. سوم، بررسی جهش حجم معاملات نشان داد که در دو رویداد کلیدی (۲۳ مارس و ۲۸ فوریه 2026)، دقیقه‌ها پیش از اعلامیه‌های ترامپ، معاملات غیرعادی و سودهای میلیون دلاری در بازار نفت و پلتفرم پولی‌مارکت ثبت شده است تا جایی که شبیه‌سازی مونت کارلو احتمال تصادفی بودن نرخ بُرد ۹۳ درصد را کمتر از یک در ده میلیارد تخمین می‌زند. چهارم، خود کاخ سفید یک روز پس از بزرگ‌ترین جهش، با ارسال ایمیلی هشداردهنده به کارکنان، عملاً نگرانی خود را از نشت اطلاعات تأیید کرد. پنجم، اسناد مالی نشان می‌دهد که در جریان همین جنگ، دارایی ترامپ ۱۴ میلیارد دلار افزایش یافته، و پسران وی در یک شرکت تسلیحاتی سهامدار عمده شده­اند و دامادش نیز از سرمایه‌گذاران خلیج فارس ثروتی ۱۰ میلیارد دلاری اندوخته است.

هیچ یک از این پنج دسته شواهد به­تنهایی نمی‌تواند یک «توطئه» را اثبات کند. اما انباشت آن‌ها، به­ویژه نتایج شبیه‌سازی مونت کارلو که شانس تصادفی بودن را عملاً صفر می‌کند، فرضیه «تصادف محض» را با قاطعیت تمام رد می‌کند. پرسشی که این یادداشت پیش می‌کشد بسیار ساده است: آیا شهروندان آمریکا و جهان حق ندارند بدانند که آیا مرگبارترین تصمیم دولت برای آغاز جنگ، آیا تحت تأثیر منافع مالی شخصی رئیس‌جمهور و اطرافیانش گرفته شده است؟ پاسخ نهایی را باید تحقیقات رسمی کنگره، وزارت دادگستری و کمیسیون معاملات آتی کالا بدهند. اما تا آن زمان، شواهد موجود به­اندازه‌ای قوی است که هیچ نهاد ناظری نباید از کنار آن به­سادگی بگذرد.

تازه‌ترین تحولات: تأیید عملی «نشت اطلاعات» توسط وزارت دادگستری

در روزهای پایانی آماده‌سازی این گزارش، تحولی رخ داد که فرضیه اصلی تحقيق، یعنی وجود «نشت اطلاعات» از درون دولت، را از یک استنتاج آماری به یک واقعیت اثبات‌شده در دادگاه تبدیل کرد. وزارت دادگستری آمریکا، «گانن ون دایک»، متخصص ارشد نیروهای ویژه را به اتهام استفاده از اطلاعات طبقه‌بندی‌شده برای شرط‌بندی در پلتفرم پولی‌مارکت بازداشت کرد. او که در عملیات محرمانه دستگیری مادورو در ژانویه ۲۰۲۶ شرکت داشت، با سرمایه‌ای حدود ۳۴۰۰۰ دلار، بیش از ۴۰۹۰۰۰ دلار سود کرده بود. این نخستین بار است که مقامات فدرال آمریکا اتهامات کیفری مرتبط با شرط‌بندی روی اطلاعات محرمانه نظامی را مطرح می‌کنند.

اهمیت این پرونده در چیست؟ تا پیش از این، شبیه‌سازی مونت کارلو نشان داده بود که احتمال تصادفی بودن نرخ برد ۹۳ درصدی یک خوشه ۳۸ کیف‌پول در پولی‌مارکت «کمتر از یک در ده میلیارد» استل، اما اکنون ما یک انسان واقعی داریم که با مجوز امنیتی بالا، دقیقاً همان الگو را اجرا کرده و وزارت دادگستری نیز آن را جرم اعلام کرده است. به‌عبارت دیگر، روش «استفاده از اطلاعات محرمانه برای شرط‌بندی در پلتفرم‌های پیش‌بینی» نه تنها امکان‌پذیر است، بلکه اتفاق افتاده و توسط نهادهای نظارتی تأیید شده است.

واکنش ترامپ به این بازداشت نیز بسیار معنادار است. رئیس‌جمهور در اظهاراتی که ۲۳ آوریل منتشر شد، رفتار این سرباز را با «پیت رز» (اسطوره بیسبال که به‌دلیل شرط‌بندی بر روی تیم خود محروم شد) مقایسه کرد و گفت: «او علیه تیمش شرط نبسته بود بد بود،بلکه او روی تیم خودش شرط بسته است.» این واکنش که هدف آن کم‌اهمیت جلوه دادن تخلف است، نشان می‌دهد که فضای حاکمیتی با این نوع معاملات پیش‌دست‌اندازانه چگونه برخورد می‌کند. همین فضا می‌تواند توضیح دهد چرا الگوهای مشابه در طول جنگ ایران به‌طور مکرر تکرار شده است. افزون بر این، هشدار داخلی کاخ سفید در ۲۴ مارس (که یک روز پس از جهش ۶۲۰۰  قراردادی نفت صادر شد) و نیز تأیید پولی‌مارکت مبنی بر همکاری با وزارت دادگستری در شناسایی کاربران متخلف، زنجیره شواهد را تکمیل می‌کند.

خلاصه اینکه آنچه پیش‌تر به‌عنوان «الگویی با احتمال وقوع چند میلیاردم» توصیف می‌شد، اکنون دارای یک نمونه مستند و کیفری از یک انسان واقعی با دسترسی به اطلاعات طبقه‌بندی‌شده است. این بدان معناست که حدس «نشت اطلاعات» دیگر یک فرضیه صرف نیست، بلکه یک آسیب واقعی در نهادهای امنیتی ایالات متحده است که رسماً توسط قوه قضائیه شناسایی و تحت تعقیب قرار گرفته است. این یافته، تمام تحلیل‌های قبلی (الگوی زمانی، جهش حجم معاملات، قدرت پیش‌بینی رگرسیون لجستیک و شبیه‌سازی مونت کارلو) را به‌طور عملی تأیید می‌کند.

نتیجه‌گیری نهایی

اکنون، پس از بررسی پنج دسته شواهد مستقل و به‌روزترین تحولات قضایی، می‌توانیم تصویر کاملی از آنچه در جریان جنگ ایران رخ داده ترسیم کنیم. نخست، تصمیم به جنگ برخلاف توصیه صریح سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و تنها بر پایه اصرار بنیامین نتانیاهو و اطمینان شخصی دونالد ترامپ گرفته شد. دوم، الگوی زمانی اعلامیه‌ها نشان داد که تقریباً هیچ خبر مهم نظامی یا دیپلماتیکی در ساعات معاملاتی عادی منتشر نشده و تمرکز بیش از ۸۰ درصد آن‌ها بر آخر هفته و ساعات پیش از بازگشایی بازار، با تحلیل آماری، احتمال تصادفی بودن را به کمتر از یک درصد کاهش می‌دهد. سوم، تحلیل جهش حجم معاملات در دو رویداد کلیدی (۲۳ مارس و ۲۸ فوریه ۲۰۲۶) ثبت کرد که دقیقه‌ها پیش از اعلامیه‌های ترامپ، معاملات غیرعادی در بازار نفت و پلتفرم پولیمارکت رخ داده و سودهای میلیون دلاری کسب شده است، تا جایی که شبیه‌سازی مونت کارلو احتمال تصادفی بودن نرخ برد ۹۳ درصدی یک خوشه ۳۸ کیف‌پول را کمتر از یک در ده میلیارد (یعنی عملاً صفر) برآورد کرد. چهارم، کاخ سفید یک روز پس از بزرگ‌ترین جهش معاملات، با ارسال ایمیلی هشداردهنده به کارکنان، عملاً نگرانی خود را از نشت اطلاعات تأیید کرد. پنجم، اسناد مالی فوربس نشان داد که در جریان همین جنگ، دارایی خالص دونالد ترامپ از ۵۱ به ۶۵ میلیارد دلار رسید (افزایش ۱۴ میلیارد دلاری) و پسرانش در یک شرکت تسلیحاتی سهامدار عمده شدند. اما مهم‌ترین تحول، تأیید عملی نشت اطلاعات توسط وزارت دادگستری آمریکاست. در روزهای پایانی این گزارش، گانن ون دایک، متخصص ارشد نیروهای ویژه، به اتهام استفاده از اطلاعات طبقه‌بندی‌شده برای شرط‌بندی در پولی‌مارکت بازداشت شد. او با سرمایه ۳۴ هزار دلار، بیش از ۴۰۹ هزار دلار سود کرده بود. این نخستین بار است که مقامات فدرال اتهامات کیفری مرتبط با شرط‌بندی روی اطلاعات محرمانه نظامی را مطرح می‌کنند. واکنش ترامپ به این بازداشت و مقایسه متهم با یک شرط‌بند ورزشی با این توجیه که «او روی تیم خودش شرط بسته است،» نیز نشان می‌دهد که فضای حاکمیتی برای کم‌اهمیت جلوه دادن این تخلفات طراحی شده است.

هیچ یک از این شواهد به تنهایی نمی‌تواند یک «توطئه» را اثبات کند. اما انباشت آنها، از الگوهای آماری با احتمال کمتر از یک درصد، تا شبیه‌سازی مونت کارلو با احتمال کمتر از یک در ده میلیارد، و نهایتاً تأیید کیفری نشت اطلاعات توسط وزارت دادگستری، فرضیه ‌«تصادف محض» را با قاطعیت تمام رد می‌کند. آنچه قبلاً یک «الگوی عجیب» بود، اکنون یک «واقعیت اثبات‌شده» در دادگاه فدرال است. پرسشی که این یادداشت پیش می‌کشد بسیار ساده است: آیا شهروندان آمریکا و جهان حق ندارند بدانند که آیا مرگبارترین تصمیم یک دولت برآغاز جنگ تحت تأثیر منافع مالی شخصی رئیس‌جمهور و اطرافیانش گرفته شده است؟ پاسخ نهایی را باید تحقیقات رسمی کنگره، وزارت دادگستری و کمیسیون معاملات آتی کالا بدهند. اما تا آن زمان، شواهد موجود و اکنون تأیید قضایی آن به‌اندازه‌ای قوی است که هیچ نهاد ناظری نباید از کنار آن به‌سادگی بگذرد….پایان